vrijdag 1 april 2016

Afscheid van Mainport Live!


Het is zonder twijfel de langstlopende expositie in het Maritiem Museum Rotterdam en het leverde bij de totstandkoming de nodige interne discussies op. Maar nu heeft dan toch het laatste uur geslagen voor Mainport Live!, de grote presentatie rond de Rotterdamse haven die sinds 1999 zo’n prominente plaats in het museum heeft ingenomen.

Het was altijd weer een imponerend gezicht als je de zaal binnenkwam: de video wall tegen de achterwand en zijwanden met knap gemonteerde caleidoscopische fragmenten van de stad en de haven. Daarvoor, in het midden van de zaal, de vijftien meter brede maquette van het havengebied en de stad, zich uitstrekkend van de Tweede Maasvlakte links tot aan de Van Brienenoordbrug, de A16 en kantorenpark Rivium rechts. Dat alles op een oranje vloer met reusachtige afsluiters en pijpen, als om het maritieme karakter nog eens extra te benadrukken. Decor voor bijeenkomsten, borrels, dansvoorstellingen (Museumnacht!) en onuitputtelijke bron van kijkplezier. De "tijdmachines" - de computerterminals in de skybox boven de maquette en in 1999 het neusje van de (digitale) zalm – waren inmiddels zo verouderd dat ze niet meer dan een meewarige glimlach opriepen, maar de maquette zelf en de sfeer er omheen heeft na al die jaren nog niets van zijn magie verloren.

Ik liep er soms wel eens even binnen om me te laten onderdompelen in de sfeer van de beelden, de uitgekiende en steeds wisselende belichting van de maquette – een huzarenstukje van kunstenaar Herman Helle – en om details te ontdekken die me nog niet eerder waren opgevallen. Ook voor het geven van rondleidingen was het een dankbaar object. Je kon met gemak een uur uitweiden over wat er allemaal te zien was en wat er aan diepere lagen in de maquette aanwezig waren. En dat laatste was ook letterlijk het geval: de drie tijdlagen die in de maquette waren verenigd, vertelden op een weergaloze wijze de ontwikkeling van het gebied ten westen van Rotterdam. Van het zanderige estuarium van de Maas, met hier en daar een verdwaald dorpje of stadje, tot aan de situatie van nu, waarin elke vierkante meter grond is benut. En daartussen in, quasi achteloos, enkele landmarks uit de Rotterdamse geschiedenis: het Katendrechtse Veer, de vallende bommen en de vernielde haveninstallaties uit 1940-45, de eerste petrochemische industrie en – helemaal aan de westkant – de ‘Richard Young’ van de Great Eastern Railway, het eerste stoomschip dat op 9 maart 1872 de Nieuwe Waterweg opvoer en daarmee de huidige bloeiperiode van de Rotterdamse haven inluidde. Een indrukwekkend geheel; ik heb me meer dan eens kunne constateren dat bezoekers zichtbaar geïmponeerd de zaal verlieten. Als je nog geen beeld had van de grootsheid van Rotterdam en zijn haven, dan had je het nú wel.

Dit weekend is Mainport Live! voor het laatst te zien. Maandag wordt begonnen met de ontmanteling. De maquette wordt tijdelijk opgeslagen en zal daarna een nieuwe permanente plaats krijgen bij Miniworld Rotterdam. En in december opent in het Maritiem Museum de Offshore Energy Experience. Maar daarover later meer…

vrijdag 25 maart 2016

I barbieri del Museo Marítimo


Begin negentiende eeuw oogstte de componist Gioachino Rossini grote successen met zijn komische opera Il Barbiere di Siviglia. Het Maritiem Museum Rotterdam deed dat – op de kop af twee eeuwen na dato – tijdens de laatste Museumnacht nog eens dunnetjes over met zijn Barbieri di Schorem! – de inmiddels legendarische kapperszaak aan de Binnenweg, die voor de gelegenheid een pop up kapperszaak in de hal van het museum had opgezet. Uit publicitair oogpunt was dat een gouden greep en goed voor veel geïnteresseerde bezoekers die (op veilige afstand) toekeken hoe de rijkelijk van tattoos en facial hair voorziene geweldenaren van Schorem! de clientèle een make over bezorgden.


Maar Schorem! was niet de enige attractie in het Maritiem. Freerunners op het buitenterrein, een feeëriek verlichte ‘Annigje’, een dichter bij wie je een ode aan havenstad Rotterdam kon schrijven, de Kaapse Brouwers, die dit jaar de plaats van de Blusbus hadden ingenomen en de Doehetselfie-box – een fotostudio waarbij je in maritieme dracht kon worden gefotografeerd tegen een greenscreen met een maritieme achtergrond naar keuze. Lange rijen bezoekers wachtten geduldig op hun beurt, met als beloning een foto die gelijk op je Facebookpagina kon worden ge-upload.
Medewerkers stonden klaar om bezoekers bijzonderheden te vertellen over de prachtige objecten uit de collectie die – het is tenslotte een museum – her en der tussen de uitbundige activiteiten stonden tentoongesteld. Vooral het Mataromodel – meer dan zeshonderd jaar oud en daarmee ouder dan de schilderijen van Hiëronymus Bosch die in Den Bosch momenteel zoveel bezoekers trekken – mocht zich in de belangstelling van de bezoekers verheugen. “Wat een schattig schipje”, aldus een van de bezoeksters. En zo is het maar net.

“Rotterdam viert de stad” en het Maritiem Museum vierde de haven – én een groot aantal enthousiaste museum(nacht)bezoekers. De Museumnacht staat in Rotterdam weer helemaal op de kaart!

vrijdag 4 maart 2016

Leuvehaven in beeld (33)

Donderdag 3 maart, 14.30 uur: Een week vakantie is best leuk, maar de kans dat je wat bijzonders mist, is niet denkbeeldig. Zo werd vorige week onder tamelijk barre weersomstandigheden de nieuwe gastensteiger in gebruik genomen. Maandag 26 februari loeide om 12 uur de stoomfluit en vond de overdracht van de steiger plaats. Aangekocht dankzij Europese fondsen, want zo’n steigertje kost wel een paar centen. Die tel je niet zo maar neer.

De eerste gast aan de steiger was de ‘George Stephenson’, een opmerkelijk schip dat is opgebouwd uit een groot aantal onderdelen van verschillende schepen. De eigenaar heeft jarenlang allerlei scheepsonderdelen verzameld en was uiteindelijk in staat om daarmee een nieuw schip te bouwen. De historische betrouwbaar-heid is minimaal, maar er valt niettemin een hoop te zien aan boord. Echte maritieme puristen gruwen van zo’n zelfbouwpakket, maar voor de geïnteresseerde bezoekers was het smullen.
Nu ligt de ‘Annigje’ aan de steiger, een pareltje uit de eigen collectie. Volgende week komt de ‘Terra Nova’, de ‘parel van de Rijn’.

En nog één nachtje slapen: dan is het weer Museumnacht!

Levuehaven in beeld (32)

Donderdag 4 februari, 14.32 uur: even droog na een flinke regenbui. De maandelijkse foto was wel gemaakt, maar het schrijven van een stukje was er bij ingeschoten. Vandaar vandaag twee bijdragen voor de prijs van één!

donderdag 28 januari 2016

Leuvehaven in beeld (31)


Donderdag 7 januari, 14.30 uur: Grijs, regenachtig weer; als je buiten niets te zoeken hebt, blijf je lekker binnen. Gisteren is de nieuwe gastensteiger de haven binnengevaren en op de bestemde plaats afgemeerd. De steiger die we vorig jaar konden lenen moest weer terug naar de eigenaar, maar nu hebben we er zelf een. En nog wel eentje met een trapje naar een lager ponton, waar je zelfs met je kano of je roeiboot aan kunt afmeren! Er zijn dus geen halsbrekende toeren meer nodig om uit je bootje op de steiger te komen. Het nieuwe ponton vervult weer een belangrijke rol in de zomerprogrammering van de Leuvehaven, die momenteel wordt samengesteld. Het succes van vorig jaar smaakt naar meer en de collega’s die bij de organisatie zijn betrokken bruisen van ideeën om de zomerse bezoekers aan museum en Leuvehaven in samenwerking met het Maritiem District weer een afwisselend aanbod van gastenschepen en maritieme doe-activiteiten te bieden. Wacht maar af!

maandag 7 december 2015

Leuvehaven in beeld (30)


Vrijdag 4 december, 14.35 uur: Een stevige wind blaast de lucht schoon; een lage zon schijnt over de kade. De afgelopen maanden hebben experts op het gebied van varend erfgoed de diverse objecten uit de buitencollectie onderzocht en op hun belang voor de “maritieme collectie Nederland” getaxeerd. Afwegingen zijn gemaakt en keuzes zijn geformuleerd en deze week was het uur van de waarheid aangebroken. Want er moeten keuzes worden gemaakt: er zijn domweg niet voldoende financiële middelen om de museumvloot en buitencollectie in zijn huidige omvang op een verantwoorde manier in goede staat te houden. Door afstoting van enkele schepen blijft een kleinere vloot over, waarvoor dan per saldo meer geld beschikbaar komt voor het in stand houden van de overgebleven schepen.
De vrijwilligers die zorg dragen voor het onderhoud van de buitencollectie van het museum waren deze week bijeengeroepen. Op deze bijeenkomst werden door de directie de uitkomsten van het selectieproces bekend gemaakt. En die vielen – althans voor een deel van de groep – niet mee. Uiteraard was er begrip voor de noodzaak die tot het maken van de keuzes had geleid, maar er waren ook emotionele reacties. Veel betrokkenen zijn verknocht geraakt aan het schip dat ze onderhouden. Het is dan een hard gelag om te horen dat het binnen afzienbare tijd een andere bestemming zal moeten vinden, terwijl andere, misschien minder voor de hand liggende objecten wél voor de collectie behouden zullen blijven.

Bij alle primaire reacties moet wel worden beseft dat de af te stoten objecten niet worden “verpatst”. Het Maritiem Museum Rotterdam is een professioneel museum, dat bij het afstoten van objecten de richtlijn volgt van de Leidraad Afstoting Museale Objecten – de LAMO zoals de leidraad in de wandeling wordt genoemd. Uitgangspunt van de LAMO is de verplichting om in eerste instantie een passende museale bestemming te zoeken voor een object dat wordt afgestoten. En dan maakt het in principe niet uit of het om een schilderij gaat of om een schip. Beide soorten objecten vertegenwoordigen museale en culturele waarde en die moet worden gerespecteerd – ook bij het zoeken naar een nieuwe eigenaar. Het moet nog maar eens expliciet worden gezegd: afstoten gaat niet van harte, maar door het maken van keuzes komt er meer geld vrij voor het behoud van objecten waarvan is komen vast te staan dat ze werkelijk een unieke rol in de “maritieme collectie Nederland” spelen. En dát is de grote uitdaging waarvoor het Maritiem Museum de komende jaren staat!

vrijdag 6 november 2015

Leuvehaven in beeld (29)


Donderdag 5 oktober, 14.45 uur: Er is momenteel niet veel spectaculairs te zien in de Leuvehaven: de gastensteiger ligt er verlaten bij, er lopen wat voorbijgangers over de kade en dat is het wel zo’n beetje – althans voor wat het buitengebeuren betreft.
In het hoofdgebouw hebben we de vierjaarlijkse externe controle van ons collectiebeheer weer achter de rug. Dit is een periodiek terugkomend onderdeel van de beheerovereenkomst die bij de verzelfstandiging van het Maritiem Museum in 2006 is afgesloten tussen de gemeente Rotterdam als eigenaar van de collectie en de Stichting Maritiem Museum Rotterdam als beheerder. Het Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft de afgelopen weken het museum en de collectie doorgelicht om zich een oordeel te kunnen vormen of het Maritiem Museum zijn taken als collectie beherende instelling naar behoren uitvoert. Bij dit onderzoek is een flink aantal medewerkers van diverse afdelingen betrokken geweest, ieder vanuit zijn of haar eigen discipline. Inmiddels zijn de steekproeven in de collectie gehouden, interviews zijn afgenomen en ook de laatste aanvullende vragen zijn alsnog beantwoord. En nu is het wachten op het eindrapport!