vrijdag 12 september 2014

De vlag in top!


Vrijdag 5 september, vijf voor half twaalf: Daar stonden we dan. De dag die we wisten dat zou komen was eindelijk hier. Medewerkers en vrijwilligers van het Havenmuseum en het Maritiem Museum staan – in de nieuwe bedrijfskleding – klaar op de steigers van de Leuvehaven om na het afgesproken signaal de nieuwe, oranje vlaggen te hijsen op de steigers en op de afgemeerde museumschepen. Voor de medewerkers van het Havenmuseum is dit toch wel een moment met dubbele gevoelens: niet alleen wordt met het hijsen van de nieuwe vlag voor iedereen onontkoombaar duidelijk dat de naam "Havenmuseum" uit het beeld van de Leuvehaven verdwijnt, maar ook vindt op hetzelfde moment de uitvaart plaats van een van de vrijwilligers. Hij is enkele dagen tevoren plotseling overleden.
Om half twaalf spreekt zakelijk directeur Marieke van Bommel met een megafoon een kort woordje tot de aanwezigen, de scheepstoeters loeien en op wel twintig plaatsen tegelijk gaan oranje dundoeken met het nieuwe logo en de nieuwe slagzinnen van het Maritiem Museum de lucht in. Het vernieuwde Maritiem Museum gaat van start!

Uiteraard is niets wat het lijkt: de foto die van de plechtigheid is gemaakt, is op verzoek van de fotograaf wel vijftien keer overgedaan. Eens kijken of het net zo’n iconisch beeld gaat worden als die andere, vergelijkbare afbeelding die zich bij het aanschouwen van dit tafereeltje aan yours truly opdrong.
En om terug te keren tot het Koningslied, waarmee we begonnen: “Door de regen en de wind / Zal ik naast je blijven staan.” Maar dan in het vervolg wél allebei in de nieuwe bedrijfskleding!

donderdag 4 september 2014

Leuvehaven in beeld (15)


Donderdag 4 september, 14.35 uur: zonnig nazomerweer met hoge sluierbewolking (zoals dat bij het weerbericht wordt genoemd). Morgen is het zover! De vlaggen van het Havenmuseum zijn inmiddels gestreken en het nieuwe museumlogo prijkt inmiddels trots op de luifel van wat met ingang van morgen “het hoofdgebouw” zal gaan heten. Voor de medewerkers van beide musea betekent de fusie ook een wijziging in het vocabulaire: de naam “Havenmuseum” verdwijnt en het merkpaspoort dat we bij de personeelsbijeenkomst jongstleden dinsdag hebben ontvangen, staat bol van wervende statements waarmee het vernieuwde Maritiem Museum met ingang van vrijdag 5 september op de kaart zal worden gezet.

Inmiddels wordt aan alle kanten koortsachtig gewerkt om alles klaar te hebben voor het feestelijke moment, vrijdagmorgen om half twaalf, waarop de nieuwe museumvlaggen op het gebouw en langs de pontons aan de Leuvehaven zullen worden gehesen.

Een kleine onthulling vond vanmiddag al plaats, toen ik langs de steiger liep waarlangs een van de twee waterbussen liggen afgemeerd. Daar werd alvast het nieuwe logo op de romp aangebracht, onder toeziend oog van een (toekomstige) collega, die in het bootje had plaatsgenomen en op zijn gemak een oogje in het zeil hield. Hém krijgen ze niet zomaar gek!


Met de presentatie van het nieuwe Maritiem Museum wordt ook de website vernieuwd. Het webadres blijft ongewijzigd, maar wie de site opzoekt, ziet vanaf morgen iets geheel anders. De blogs van yours truly en zijn collega’s zullen daar niet op terugkomen. “Is het beleid, of is er over nagedacht?” zou één van onze vrijwilligers zeggen. Het antwoord op deze vraag zullen we open laten, maar yours truly gaat voorlopig dapper door met bloggen. Op de homepage van de website www.maritiemdigitaal.nl staat het kopje “Experts bloggen maritiem”. En dáár vindt de lezer mijn blog!

donderdag 7 augustus 2014

Leuvehaven in beeld (14)


Donderdag 7 augustus, 14.30 uur: het klaart op na een flinke onweersbui. ’s Ochtends was er een echt vakantiesfeertje op de kade, met rondkijkende gezinnen, een jong stel dat elkaar uitgebreid voor de vuurtoren fotografeerde en de vrijwilligers van ‘De Hoop’, die onder een parasol uit het zonnetje op bezoekers zaten te wachten. De regen joeg iedereen weg, maar nu komen de belangstellenden weer tevoorschijn.

De giek van het stoomkraantje op de kade is neergelaten op een bok. Er wordt groot onderhoud gepleegd; een paar weken geleden werd het kraanhuis in de verf gezet en nu is de giek aan de beurt. Nog wapperen de gele vlaggen van Het Havenmuseum op de schepen, kranen en steigers. Maar dat duurt niet zo lang meer. Volgende maand zijn de Havendagen en dan wordt de nieuwe huisstijl van het gezamenlijke Maritiem Museum gelanceerd!

woensdag 23 juli 2014

Zo goed als nieuw!


Het vervoer van scheepsmodellen is een aparte tak van sport. Wij van het Maritiem wisten dat natuurlijk al lang, maar voor sommige expeditiebedrijven is dat een nieuwtje. Zeker als een model verpakt is in een kist, kan er van alles misgaan. Een kist is tenslotte een kist, en als je niet kunt zien wat er in zit kan er wel eens nonchalant mee worden omgesprongen. Zeker bij internationaal vervoer, waarbij er vaak van transportmiddel wordt gewisseld. Bij de repatriëring van de Nedlloydcollectie uit de buitenlandse vestigingen, inmiddels alweer een jaar of acht geleden, bleek dat maar weer eens. We’ve seen it all: kisten die onderste boven werden vervoerd, kisten die van een heftruck waren afgevallen – “stuiteren” werd dat door een oud-collega wel genoemd – vitrines die gevuld waren met polystyreen balletjes, zodat het model helemaal moest worden leeggepeuterd – kortom: veel ellende. Maar de lotgevallen van de ‘Ares’ spanden de kroon.
Een op zich mooi modelletje van een typisch eind jaren ’50 vrachtschip, dat jarenlang in het kantoor van P&O Nedlloyd in Norfolk, Virginia had gestaan en dat met zijn fraaie gebogen front van het dekhuis en zijn imposante laad- en losgerei een mooie vertegenwoordiger was van een –es-klasse schip van de KNSM. Kenners weten waarover we het hebben.
Bij het verpakken voor het transport naar Nederland was de glazen vitrinekap verwijderd, omdat die gescheurd bleek te zijn. “The mast will also need some repair when it gets back to Rotterdam”, zo schreef de plaatselijke chief representative van P&O Nedlloyd in een mailtje.
Maar daar zou het niet bij blijven.

Het model werd samen met drie andere modellen – “in perfect condition” volgens de chief representative – op een koude februaridag in 2006 bij het museum afgeleverd. We wisten niet wat we zagen. Over de toestand van de andere drie modellen zal yours truly maar het zwijgen toe doen, anders wordt dit blog te lang, maar de ‘Ares’ had onderweg wel een heel aparte ervaring opgedaan. De kist was klaarblijkelijk aangereden door een vorkheftruck en de lepel van de heftruck had de voorkant van de kist naar binnen geslagen. Twee centimeter verder en de boeg van het model was in elkaar gedrukt. De fineerlaag van de bodemplaat was door de kracht wegschraapt maar had gelukkig erger voorkomen.

Tot zover het goede nieuws. Alles, maar dan ook werkelijk alles aan het model was los of kapot. Het dekhuis stond scheef op de romp, reddingboten, davits, dekluiken, luchthappers en trapjes lagen verspreid over de bodem van de kist, de masten stonden schots en scheef (maar dat wisten we al door het mailtje), de tuigage was aan flarden – kortom: het model was zo goed als total loss.

Een uitgebreide mailcorrespondentie met de chief representative in East Rutherford volgde. De beste man putte zich uit in excuses jegens ons en verwensingen en dreigementen met schadeclaims richting de verantwoordelijken voor de gang van zaken. Maar daarmee was het model niet gerestaureerd. Twee restauratoren hebben de schade in ogenschouw genomen en bekeken of het nog de moeite van het proberen waard was. Uiteindelijk was het onze eigen modelrestaurator Marco die de handschoen oppakte en het model onlangs volledig in oude luister herstelde.

En nu hebben we er weer een prachtig model bij. Ares, de god van de oorlog, heeft ook deze slag overleefd!

maandag 21 juli 2014

Werklui in interieur


Wat maakt een foto komisch? Tussen de duizenden glasnegatieven van de werf Wilton Fijenoord die de afgelopen jaren zijn gedigitaliseerd, zitten twee opnamen van werklieden in een interieur, staand voor een schoorsteenmantel. De één blikt zelfbewust in de lens van de fotograaf, de ander kijkt enigszins ongemakkelijk, alsof hij niet gewend is om te worden gefotografeerd – en zeker niet buiten de vertrouwde omgeving van zijn werkplaats. De linker heeft een sjaal om de nek, want het kan koud zijn op de helling of in het dok. De rechter draagt werkhandschoenen en houdt een sigaartje tussen de vingers geklemd. Dat kon toen nog... Beiden zijn voorzien van een stevige knevel, een pet en statige bottines. Van de nu bekende veiligheidsschoenen had toen nog geen mens gehoord.
De Wilton Fijenoordcollectie bevat heel veel interessant materiaal. Niet alleen “foto’s van bootjes”, maar ook scènes op de werf, in de tekenkamer, op de scheepshellingen en foto’s van diverse andere activiteiten die het dagelijks leven op een scheepswerf bepalen. Toch fascineren deze twee opnamen van die twee werfarbeiders mij meer dan alle andere foto’s uit die collectie.
Het is een raadsel wat die lui daar doen. Ze staan waarschijnlijk in het kantoor van de werf, weggeroepen uit hun dagelijkse werkzaamheden. De reden van hun aanwezigheid daar is niet duidelijk.

De tweede foto spant zonder meer de kroon: achter de mannen is een stoel neergezet en op die stoel staat klaarblijkelijk hun baas – of misschien wel de directeur zelf: duidelijk herkenbaar in een pak met vest, een bijpassend vestzakhorloge, een das om en een bolhoed op. Als om het verschil in hiërarchie nog eens extra te benadrukken, houdt hij zijn handen in een soort zegenend gebaar op de hoofden van zijn ondergeschikten. Paternalisme ten voeten uit – je zou er haast socialist van worden!

Zo biedt zo’n foto een aardig kijkje op de toenmalige maatschappelijke verhoudingen binnen de scheepsbouw. En ook dát is maritieme geschiedenis!

maandag 14 juli 2014

Leuvehaven in beeld (13)


Donderdag 10 juli, 14.32 uur: Warm, enigszins broeierig zomerweer. Het ‘Annigje’ ligt onder zeil en op de plaats van de ‘Buffel’ ligt nu het ponton ‘Zijpe’ van het Havenmuseum. De ‘Buffel’ bood toch een spectaculairder aanblik…
De eerste tekenen van de groeiende samenwerking worden nu ook langs de Leuvehaven zichtbaar. Opeens staan er overal wegwijzers op de kade, die de passanten attent maken op de zomeractiviteiten die door de beide musea worden georganiseerd. Het speelterrein is uitgebreid tot het hele kadegebied van de Leuvehaven. Tot eind augustus kunnen kinderen met hun ouders op woensdagen, zaterdagen en zondagen aan boord van de afgemeerde museumschepen op zoek naar het verdwenen geldkistje van de vuurtoren.

Ondertussen wordt achter de schermen in hoog tempo gewerkt aan de samensmelting van de beide musea. De coming out van “het nieuwe” Maritiem Museum is gepland voor de Wereldhavendagen in september. Een stortvloed van activiteiten moet er dan voor zorgen dat iedere inwoner van Rotterdam en de regio zal weten dat beide musea gaan fuseren.

Tot die tijd is het rustig aan de Leuvehaven. Met vandaag voor de voorbijgangers een visueel cadeautje: het ‘Annigje’ ligt onder zeil. Prachtig, toch?

woensdag 11 juni 2014

Leuvehaven in beeld (12)


Donderdag 5 juni, 14.35 uur: Het is net even droog na een paar stevige regenbuien. Maar het komend weekend wordt het mooi weer. Op de kade lopen een paar toeristen en twee toekomstige collega’s van het Havenmuseum. En dat brengt ons weer bij de fusie.
De afgelopen weken is een aantal brainstormsessies gehouden waarbij medewerkers en vrijwilligers van beide musea zich onder het motto “Waartoe zijn wij op aarde?” bogen over de merkidentiteit van het nieuwe Maritiem Museum. De uitkomst van die discussies vonden hun weerslag in schema’s met pijlen, vraag- en uitroeptekens in diverse primaire kleuren, verduidelijkt met doorhalingen en onderstrepingen. Dat alles werd opgesierd door Post It-memoblaadjes gevuld met kreten, trefwoorden en antwoorden op de vraag waarom je als medewerker trots bent op het museum en waar het met het museum de komende jaren naar toe zou moeten.
Waar het op korte termijn naar toe gaat, werd deze week duidelijk. Deze week is door Maritiem Museum en Havenmuseum het jaarplan voor 2015 bij de Gemeente ingeleverd. Het eerste jaarplan van het nieuwe Maritiem Museum: een mijlpaal om even bij stil te staan. Tijdens een personeelsbijeenkomst in het Verolmepaviljoen werd het jaarplan door de directie toegelicht en werd de stand van zaken rond het fusietraject uiteengezet. Veel zaken zijn nog niet helemaal uitgekristalliseerd en dat was niet voor alle aanwezigen even gemakkelijk verteerbaar. Met name het geduld van de vrijwilligers van het Havenmuseum leek op de proef te worden gesteld, omdat zij hun kennis en ervaring graag willen overdragen op een jongere generatie. Maar Keulen en Aken zijn ook niet op één dag gebouwd: met een beroep op ieders medewerking, begrip en – vooral – geduld gaan de directies van beide musea door op de ingeslagen weg.
De volgende personeelsbijeenkomst is over een paar weken: met nieuwe haring!