Leuvehaven in beeld (30)

Vrijdag 4 december, 14.35 uur: Een stevige wind blaast de lucht schoon; een lage zon schijnt over de kade. De afgelopen maanden hebben experts op het gebied van varend erfgoed de diverse objecten uit de buitencollectie onderzocht en op hun belang voor de “maritieme collectie Nederland” getaxeerd. Afwegingen zijn gemaakt en keuzes zijn geformuleerd en deze week was het uur van de waarheid aangebroken. Want er moeten keuzes worden gemaakt: er zijn domweg niet voldoende financiële middelen om de museumvloot en buitencollectie in zijn huidige omvang op een verantwoorde manier in goede staat te houden. Door afstoting van enkele schepen blijft een kleinere vloot over, waarvoor dan per saldo meer geld beschikbaar komt voor het in stand houden van de overgebleven schepen.
De vrijwilligers die zorg dragen voor het onderhoud van de buitencollectie van het museum waren deze week bijeengeroepen. Op deze bijeenkomst werden door de directie de uitkomsten van het selectieproces bekend gemaakt. En die vielen – althans voor een deel van de groep – niet mee. Uiteraard was er begrip voor de noodzaak die tot het maken van de keuzes had geleid, maar er waren ook emotionele reacties. Veel betrokkenen zijn verknocht geraakt aan het schip dat ze onderhouden. Het is dan een hard gelag om te horen dat het binnen afzienbare tijd een andere bestemming zal moeten vinden, terwijl andere, misschien minder voor de hand liggende objecten wél voor de collectie behouden zullen blijven.

Bij alle primaire reacties moet wel worden beseft dat de af te stoten objecten niet worden “verpatst”. Het Maritiem Museum Rotterdam is een professioneel museum, dat bij het afstoten van objecten de richtlijn volgt van de Leidraad Afstoting Museale Objecten – de LAMO zoals de leidraad in de wandeling wordt genoemd. Uitgangspunt van de LAMO is de verplichting om in eerste instantie een passende museale bestemming te zoeken voor een object dat wordt afgestoten. En dan maakt het in principe niet uit of het om een schilderij gaat of om een schip. Beide soorten objecten vertegenwoordigen museale en culturele waarde en die moet worden gerespecteerd – ook bij het zoeken naar een nieuwe eigenaar. Het moet nog maar eens expliciet worden gezegd: afstoten gaat niet van harte, maar door het maken van keuzes komt er meer geld vrij voor het behoud van objecten waarvan is komen vast te staan dat ze werkelijk een unieke rol in de “maritieme collectie Nederland” spelen. En dát is de grote uitdaging waarvoor het Maritiem Museum de komende jaren staat!

Leuvehaven in beeld (29)

Donderdag 5 oktober, 14.45 uur: Er is momenteel niet veel spectaculairs te zien in de Leuvehaven: de gastensteiger ligt er verlaten bij, er lopen wat voorbijgangers over de kade en dat is het wel zo’n beetje – althans voor wat het buitengebeuren betreft.
In het hoofdgebouw hebben we de vierjaarlijkse externe controle van ons collectiebeheer weer achter de rug. Dit is een periodiek terugkomend onderdeel van de beheerovereenkomst die bij de verzelfstandiging van het Maritiem Museum in 2006 is afgesloten tussen de gemeente Rotterdam als eigenaar van de collectie en de Stichting Maritiem Museum Rotterdam als beheerder. Het Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft de afgelopen weken het museum en de collectie doorgelicht om zich een oordeel te kunnen vormen of het Maritiem Museum zijn taken als collectie beherende instelling naar behoren uitvoert. Bij dit onderzoek is een flink aantal medewerkers van diverse afdelingen betrokken geweest, ieder vanuit zijn of haar eigen discipline. Inmiddels zijn de steekproeven in de collectie gehouden, interviews zijn afgenomen en ook de laatste aanvullende vragen zijn alsnog beantwoord. En nu is het wachten op het eindrapport!

Leuvehaven in beeld (28)

Donderdag 1 oktober, 14.30 uur: Wie mocht denken dat er niets verandert in de Leuvehaven, heeft het mis. Afgezien van tijdelijke blikvangers als de 'Wylde Swan' links aan de gastensteiger, kan het de oplettende passant opvallen dat er zich toch af en toe wijzigingen in de samenstelling van de museumvloot voordoen. Zo is de reddingboot 'Koningin Juliana' al sinds enkele maanden uit het beeld verdwenen. Het schip was een bruikleen van de Koninklijke Reddingmaatschappij en is nu overgebracht naar Werkendam, waar het een nieuwe vaste ligplaats heeft gekregen. De 'Dockyard IX' ligt tegenwoordig bij het voormalige RDM-terrein, zodat de 'Dockyard V' als enige RDM-sleepboot in de Leuvehaven is overgebleven.
En onlangs is ook een klein, maar kleurrijk schip definitief uit het havenbeeld verdwenen. de parlevinker 'Time is Money' heeft sinds kort een nieuwe vaste stek in Vreeswijk. De eigenaar had besloten dat het na zoveel jaar eens tijd was om een andere ligplaats op te zoeken. Jammer, maar zo gaan die dingen...

Leuvehaven in beeld (27)

Donderdag 3 september, 15.30 uur: even droog na een flinke bui. De Wereldhavendagen staan weer voor de deur en bij het museum wordt de laatste hand gelegd aan de voorbereidingen voor het museumprogramma. De eerste schepen die tijdens de Wereldhavendagen te bezichtigen zullen zijn, zijn inmiddels aan de gastensteiger afgemeerd. Een prominente bezoeker is de haringlogger VL92 ‘Balder’, die de gloriejaren van de haringvisserij doet herleven. Ook de eerste zalmschouw is al gearriveerd.
De Wereldhavendagen vormen de afsluiting van het eerste zomerseizoen van het vernieuwde Maritiem Museum Rotterdam. Op de kop af een jaar geleden werd de aftrap voor de op handen zijnde fusie tussen Maritiem Museum en Havenmuseum gegeven met de introductie van de nieuwe huisstijl en sindsdien is er veel gebeurd. De afgelopen zomermaanden zijn bijzonder succesvol geweest en hebben nieuwe levendigheid gebracht in de Leuvehaven: vanaf het zomerfeest in juni, via Optimist on tour in juli en Kids Marina begin vorige maand, heeft de kade van het museum bol gestaan van activiteiten, met regelmatig nieuwe oude schepen aan de gastensteiger. En als het museum niet voor vertier zorgde, deden de bezoekers dat zelf wel, loungend op het ponton – zelfs een yogaklas hield er zijn bijeenkomsten!
De vaart zit er goed in bij het vernieuwde Maritiem Museum!

Leuvehaven in beeld (26)

Donderdag 6 augustus, 14.30 uur: zomers weer. De optimistjes van de vorige maand hebben plaats gemaakt voor een andere maritieme attractie, de Kids Marina: elektrische bootjes waar je in kunt zitten en een minuut of twintig mee kunt rondvaren. Naar keuze kan worden gevaren in een containerschip, een brandweerboot en een bootje van de Havendienst. Het open water hoef je er niet mee op: het achterste deel van de Leuvehaven is vrij gemaakt en het sleepbootje ‘Maashaven’ ligt op stroom en daar kun je met je bootje naar hartenlust omheen varen.

En daar wordt gretig gebruik van gemaakt. Onder het goedkeurend oog van de zonnebaders op de dekschuit varen de bootjes heen en weer, soms met een jonge kapitein aan het roer, maar ook de ouders laten zich niet onbetuigd. Ik zou namelijk niet met zekerheid kunnen zeggen wie zich op deze foto het meest vermaakt…

Wie de jeugd heeft...

Donderdagmiddag, half vier: de Leuvehaven krioelt van jonge watersporters. Hoe maritiem wil je het hebben?

Netwerken in Madurodam

Onder werktijd rondlopen in Madurodam. Het voelt bijna als spijbelen. Onlangs vond tijdens de Netwerkbijeenkomst van Netherlands Maritime Technology – een samenwerkingsverband van Nederlandse werven, maritieme toeleveranciers en –dienstverleners – de presentatie plaats van het boek Nederlandse scheepsbouw. Dynamiek in dertig gesprekken. Maritiem historica Joke Korteweg heeft de afgelopen twee jaar in opdracht van het Van der Weele-Schipper Fonds interviews gehouden met dertig personen die, ieder op hun eigen manier van invloed zijn geweest op de ontwikkelingen in de naoorlogse Nederlandse scheepsbouw. Scheepsbouwers, wetenschappers, politici, ambtenaren, reders – allemaal hebben ze zo hun eigen kijk op de branche waarin ze zijn groot geworden (of klein gebleven). En hun opinies steken ze niet onder stoelen of banken.

Nederlandse scheepsbouw is dan ook een fascinerend boek geworden, waarin bepaalde ontwikkelingen soms meermalen, maar telkens uit wisselend perspectief worden besproken. De gemiddelde leeftijd van de geïnterviewden lag hoog en tien procent van hen heeft de verschijning niet meer mogen meemaken. Maar jonge honden of krasse knarren, allemaal zijn (of waren) ze zich bewust van het belang van de sector scheepsbouw voor Nederland. Traditie én innovatie, daar gaat het om. Maar niet blijven steken in het vertrouwde: “Als je morgen doet wat je vandaag deed, ben je fout bezig”, aldus een van de geïnterviewden.
Bij de presentatie in Madurodam was een aanzienlijk aantal van hen aanwezig, waaronder “levende legendes” als Dick van Lent en Frits de Voogt. Yours truly tekende voor de selectie van het beeldmateriaal voor het boek, en het was een aparte gewaarwording om al die mannen – want scheepsbouw was in de naoorlogse periode toch hoofdzakelijk een mannenwereld – nu eens in het echt te zien. Je kent ze van de foto’s en van de interviews die ik vooraf had gelezen en daardoor waren het toch een beetje “goede bekenden”, zeker door de treffende karakterschetsen die Joke Korteweg in haar teksten had verwerkt.

En als je dan tijdens de borrel na afloop van de presentatie even naar buiten loopt en een blik op Madurodam werpt, dan weet je weer waar het toch eigenlijk allemaal om draait!


Nederlandse Scheepsbouw. Dynamiek in dertig gesprekken is verschenen bij Uitgeverij Boekschap. Zie: http://www.va-design.nl/boekschap/index.php/cultuurhistorie/nederlandse-scheepsbouw.