Luchtspiegelingen en vergezichten

Dit uitzicht op de Leuvehaven zullen we vanuit de kantine van het museum niet meer hebben, al valt er in de komende weken nog zo veel sneeuw. De 'Buffel' is weg en - na bijna een jaar gesloten te zijn geweest - sinds enkele weken gelukkig weer geopend voor publiek in Hellevoetsluis. Wat ervoor in de plaats komt om de lege plek aan de kade op te vullen is nog een open vraag. En dat geldt ook voor de exacte invulling van de identiteit van "het nieuwe Maritiem Museum Rotterdam", dat ontstaan zal uit de fusie tussen het Maritiem Museum en het Havenmuseum. Uiteraard zal er sprake zijn van continuïteit in het beleid - het kind moet natuurlijk niet met het badwater worden weggegooid - maar de integratie van beide instellingen en hun respectievelijke collecties biedt het Maritiem Museum wel kansen om nieuwe accenten te leggen en zich eens te bezinnen op de koers die het de komende jaren zal gaan varen. Waar wil het museum staan in - pakweg - 2025? Moet het zich meer richten op het verleden, of juist meer aanhaken bij de actuele ontwikkelingen in de maritieme wereld? Welke rol zal de Rotterdamse haven tegen die tijd op wereldschaal spelen? Wat verwachten de museumbezoekers over een jaar of vijf? Of tien? Hoe ziet "de bezoeker" er dan uit? Wil het museum met zijn tijd meegaan, dan vallen er nog heel wat vragen te beantwoorden en scenario's te schetsen.

Het Maritiem Museum zal die uitdagingen in het nieuwe jaar met voortvarendheid aangaan. Misschien zal er soms op gegist bestek moeten worden gevaren, maar dat gebeurt dan met de kennis en het vertrouwen die in een museale traditie van bijna honderdveertig jaar (op 15 februari aanstaande!) is opgebouwd.

Volle kracht vooruit - op naar 2014!

In de kantine moet je zijn!

Volgens lieden die het weten kunnen, brengt een mens gemiddeld één derde van zijn leven door in bed. Maar wat volgens mij nog nooit iemand heeft becijferd, is de totale tijd die een eerzaam werknemer tijdens zijn arbeidzame bestaan besteed aan lunchpauzes. En dan bedoel ik niet de lunchpauzes in mediterrane landen, waar de dagindeling er vaak toch wat anders uitziet dan bij ons, maar “gewoon” in Nederland. Hoewel we in het Maritiem Museum met enige regelmaat “uit de bureaulade eten” (zoals het doorwerken in de lunchpauze wel wordt genoemd), is de kantine op de derde verdieping tussen half een en één uur toch wel het epicentrum van de organisatie te noemen.
Het uitzicht over de Leuvehaven is mooi, maar de kantine zelf maakte met zijn scala van diverse tinten grijs (geen vijftig…) toch wel een redelijk saaie en ongeïnspireerde indruk. Zelfs de gekleurde lampenkappen met bemoedigende kreten – souvenirs aan een teambuilding-bijeenkomst van een aantal jaren geleden – vermochten daar geen verandering in te brengen. Geen wonder dat een opknapbeurt van de kantine met stip bovenaan stond op het lijstje van suggesties, die we mochten indienen voor het besteden van het prijzengeld van de publiekprijs van de Museumnacht. Voorwaarde was, dat het opknappen in eigen tijd en door de medewerkers zelf zou gebeuren.

Afgelopen zondag nam een aantal collega’s de handschoen en het gereedschap op. In een explosie van zelfwerkzaamheid en collegiale bezieling heeft een groepje medewerkers de kantine onder handen genomen. Onvermoede talenten en vaardigheden kwamen aan de oppervlakte; er werd gezaagd en getackt dat het een lust was, kussens werden genaaid en plantenbakken gevuld. Het resultaat mag er zijn: een kantine met sfeervolle hoekjes en zelfs een loungebank met schemerlamp, waar je op je gemak kunt brainstormen over projecten en initiatieven – of waar je gewoon even kunt bijkomen van de verrichte inspanningen.


“In de kantine moet je zijn”, zong wijlen Dorus begin jaren zestig (zoek maar op op Youtube). En zo is het!

Leuvehaven in beeld (6)

Donderdag 5 december, 14.35 uur. Nederland ondergaat de tweede storm van het seizoen. Boven Amsterdam ligt het treinverkeer stil en wie buiten niets te zoeken heeft, blijft binnen. Jongstleden dinsdag hebben we een sessie gehad met collega’s van het Havenmuseum om te brainstormen over de missie van wat we voor het gemak maar “het nieuwe Maritiem Museum Rotterdam” zullen noemen. Een volgende stap in het wederzijds aftasten van de wederzijdse verwachtingen en ambities, die niet altijd naadloos op elkaar blijken aan te sluiten. Toch merk je dat de bijeenkomst van veertien dagen geleden zijn vruchten afwerpt: als je elkaar tegenkomt, wordt er al wat op een lossere manier gegroet dan voorheen.


Zeker als er wat te beleven valt. Gisteren – helaas net een dag te vroeg voor de maandelijkse momentopname – werd de Leuvehaven vereerd met een ongewoon bezoek. Het motorvrachtschip ‘Stadt Heilbronn’ van Reederei Schwaben GmbH uit Heilbronn – über 90 Jahre Dienst am Kunden , zoals op de wand van het stuurhuis staat – leverde een lading af in Rotterdam. Met zijn lengte van 105 meter en zijn breedte van 11.44 meter een “grote jongen” in de Leuvehaven, die een fraai staaltje achteruit inparkeren ten beste gaf. Je loopt er eens langs en je wisselt een paar woorden uit met enkele collega’s van de buren, en dat gaat al wat gemakkelijker dan voorheen. Met wat tijd, wat wederzijds begrip en een forse dosis goede wil wordt het nog wel wat met die samenwerking!

Nieuwe verkering

Als je net een nieuwe relatie hebt gekregen, of nieuwe buren, ken je dat gevoel: hoe goed kennen we elkaar eigenlijk? Passen we wel bij elkaar? Ook als je al langer buren bent maar de deur niet bij elkaar platloopt, is er diezelfde gedachte. Je kent elkaar wel van gezicht, groet elkaar in het voorbijgaan, maar écht kennen doe je elkaar niet.
Aan de Leuvehaven is dat net zo. En daar zitten we met de omstandigheid dat we al lang buren van elkaar zijn, maar nu voorzichtig aan een relatie gaan beginnen. Want wat voor de buitenwacht niet bekend is (en eigenlijk ook volstrekt irrelevant): het Maritiem Museum Rotterdam en het Havenmuseum zijn twee verschillende musea. Althans: nóg wel; want samenwerken deden we al op tal van terreinen, maar die samenwerking moet in de komende jaren ook worden “geformaliseerd”. Dat betekent dat beide musea binnen enkele jaren één museum worden: het Maritiem Museum Rotterdam.
Buren worden dus collega’s en daarom hadden de beide directies een gezamenlijke bijeenkomst georganiseerd om de medewerkers van beide instellingen de gelegenheid te bieden elkaar wat beter te leren kennen. De bijeenkomst vond plaats in de hal van het Maritiem Museum: “Maritiem uit – altijd lastig”; voor de medewerkers van het Havenmuseum nog niet direct een thuiswedstrijd.

De sfeer was in het begin enigszins afwachtend: de vrijwilligers van het Havenmuseum, sommigen nog in hun werkkleding, keken met een scheef oog naar de baliekluivers van het Maritiem en vice versa. Na een toespraak van de directeuren, waarin de ambities voor de komende jaren werden geschetst en de wil tot samenwerking en integratie werd benadrukt, konden de aanwezigen nader met elkaar kennismaken.
En dat viel niet tegen. Toen het ijs eenmaal gebroken was, werd het best wel gezellig. Persoonlijke achtergronden, ervaringen en liefhebberijen werden uitgewisseld en op die manier kregen beide “bloedgroepen” een aardig beeld van de mens-achter-de-collega.
Er is nog een lange weg te gaan voordat je echt kunt spreken van één gezamenlijk museum, maar de eerste schreden zijn alvast gezet.

En zelfs de meneer die het Maritiem Museum maar niks vond, “omdat ze hier te weinig van de Rotterdamse haven laten zien, terwijl De Haven Rotterdam groot heeft gemaakt”, zal er ook nog wel aan wennen. En als hij het Maritiem Museum ook wat beter van binnenuit leert kennen, zal hij sommige gemaakte keuzes bij de presentatie misschien ook wel beter gaan waarderen.
De tijd zal het leren!

Leuvehaven in beeld (5)

Donderdag 7 november, 14.05 uur: bewolkt. De schepen in de Bierhaven zijn getooid met de Nederlandse driekleur. De ‘Dixi’ op de kant van de vorige foto heeft plaatsgemaakt voor een paar blauw-zwart geverfde bouwketen. De watertaxi wacht op klanten. Bij het Lage Licht slalomt een man op een fiets met kinderzitje om de slagboom heen, op weg naar de Kraneschipbrug. Het lijkt of er weinig gebeurt, maar wat je niet op de foto ziet, zijn de voortgaande besprekingen over de nauwere samenwerking tussen Maritiem Museum en Havenmuseum. Het gezamenlijke jaarplan voor 2014 ligt inmiddels bij de Gemeente; binnenkort is er een bijeenkomst, waarbij de medewerkers van de beide instellingen elkaar eens beter kunnen leren kennen. We zijn benieuwd naar onze nieuwe collega’s!


En de volgende ochtend een onverwacht cadeautje: om tien voor acht trekt een grote, laaghangende wolk over de Nieuwe Maas naar het oosten, waarbij De Rotterdam bijna geheel in de mist verdwijnt en de Maastoren uit het niets lijkt op te doemen. Vroeg beginnen is zo slecht nog niet!

Sex sells!

Een beroemd Duits dichter heeft eens gezegd dat in Nederland altijd alles vijftig jaar later gebeurt. De afgelopen weken moest ik daar wel eens aan denken als ik door de kantoorvleugel liep. Stapels Playboys op het ene bureau, een fotoalbum met pikante prentbriefkaarten op het andere, rondslingerende boeken met plaatjes die zelfs de meest libertijnse collega’s deden blozen, rondborstig scheepssier in het depot en op de achtergrond de stemmen van zeelieden die over hun erotische avonturen – en vooral die van hun collega’s – vertelden. Een “alles moet kunnen”-sfeer heerste in de burelen, alsof de vrije jaren zestig nu pas bij de Leuvehaven waren gearriveerd.
De opening van Sex and the Sea was aanstaande en dat zouden we weten ook. Jongstleden vrijdag was het zo ver. Een uitverkocht huis was getuige van een indrukwekkende opening, met een bedrogen zeemansvrouw, een modeshow door tweedejaars studenten van de Willem de Kooning-academie, stoere getatoeëerde zeebonken, enkele collega’s in maritieme uitdossing en een paar body painted dames die wel heel in het bijzonder de aandacht trokken. Ongegeneerd kijken mocht, en dat liet het publiek zich geen tweemaal zeggen. Onder de klanken van dj Frau Rosenrot konden de genodigden vervolgens de tentoonstelling bekijken in aanwezigheid van regisseur Peter Greenaway en Saskia Boddeke, het echtpaar dat tekende voor het concept, de samenstelling en de inrichting van de tentoonstelling en voor de filmprojectie die het hart vormt van de expositie.
Naar de enthousiaste reacties te oordelen waren de gasten zeer onder de indruk. Een integer gemaakte tentoonstelling, die er om vraagt om nog eens rustig te worden bekeken. En dat moet u dan maar eens gauw komen doen!


Sex and the Sea by Greenaway/Boddeke is te zien tot en met 19 december 2014. Let op: alleen voor 16 jaar en ouder!
Zie ook de trailer (eveneens alleen voor 16+) op Youtube, te bereiken via de website van het museum.

Leuvehaven in beeld (4)

Donderdag 3 oktober, 14.31 uur. Zonnig najaarsweer, dit weekend komt er regen. Als ‘Leienaar’ denk je op 3 oktober altijd weer even aan Leidens Ontzet, dat vandaag weer volop wordt gevierd. In Leiden dan - aan de Leuvehaven is het stil. De ‘Wylde Swan’, gebouwd in 1920 en sinds de verbouwing in 2010 ’s werelds grootste topzeilschoener, is na een kort verblijf in de haven ook weer weg. Het schip kwam jongstleden juli nog in het nieuws, toen de machinist tijdens de Tall Ships Race tijdens een reddingspoging van een ander schip jammerlijk om het leven kwam. Zeilen is niet altijd een pleziertje.
Links gaapt de leegte die de 'Buffel' na vertrek achterliet. De hekjes geven de plaats aan waar de gangways lagen. Ze moeten voorkomen dat iemand te water raakt. Dat gevaar is twee stappen meer naar links of rechts klaarblijkelijk stukken minder groot.
De dokbeurt van de 'Buffel' is inmiddels achter de rug; vandaag of morgen wordt het schip richting Hellevoetsluis gesleept, waar het aanstaande zaterdag rond een uur of twaalf feestelijk zal worden verwelkomd. Net een soort aankomst van Sinterklaas, maar dan alleen 'Pakjesboot 12' - zonder Sint en zonder Pieten.