Nieuwe naam – vertrouwde gezichten

Ook de kunstsector ontkomt niet aan globalisering. Een landelijk bekend en internationaal opererend kunsttransportbedrijf is een tijdje geleden door een buitenlandse fine art logistics company overgenomen en op 1 oktober jongstleden definitief van naam veranderd. Dat is wel even wennen als je opeens een wagen van een voor jou onbekend bedrijf voor ziet rijden voor een transport. Ook de bedrijfspolo’s zijn veranderd, maar de medewerkers gelukkig niet. Vanmorgen kwamen ze twee globes ophalen die moeten worden gerestaureerd. Dat geeft nogal wat gedoe, want de restaurator die ze moet behandelen woont in Londen. Met die restauratrice, Sylvia Sumira, doet het Maritiem Museum al een aantal jaren zaken. Zo’n tien jaar geleden is ze een kleine week hier geweest om al onze globes aan een onderzoek te onderwerpen en om restauratievoorstellen te schrijven. Daaruit is een werkrelatie gegroeid, die inhoudt dat we een pendeldienst op touw hebben gezet tussen Rotterdam en Londen. Het ene stel globes wordt gebracht om te worden gerestaureerd en een ander stel inmiddels gerestaureerde globes wordt opgehaald en weer bij het museum afgeleverd.
De globes moeten reizen en dus moeten ze goed worden verpakt. Ze zijn al aan een opknapbeurt toe, maar dat betekent niet dat ze nog meer schade moeten oplopen. Dat verpakken gebeurt in eendrachtige samenwerking tussen onze papierrestaurator Frank Götz en de medewerkers van het transportbedrijf. Met veel schuimrubber of PE (van polyethyleen), zuurvrij vloeipapier en kussens met polystyreenkorrels, fillers genoemd – u merkt, we kijken niet op een vakterm – wordt in een transportkist een bedje gemaakt, waarin de globes comfortabel de overtocht naar Engeland kunnen doorstaan. De uitdrukking think global is in dit geval wel erg toepasselijk.
Vertrouwde dienstverlening onder een andere naam: alles went, ook voor de medewerkers – hoewel we ons af en toe nog wel spontaan in de bedrijfsnaam vergissen. Een traditie van jaren wis je niet zo maar uit…

Achtduizend negenhonderdacht

8908 – dat is het aantal kilometers dat Rotterdam scheidt van haar zusterstad Shanghai. Die wetenschap heb je uiteraard niet altijd paraat, maar wanneer je in Hoek van Holland ter hoogte van strandpaviljoen Millionairs de duinen overgaat kom je een grote richtingaanwijzer tegen die je met je neus op dit feit drukt. En dan slik je wel even, zeker als je beseft dat je binnen het museum aan het overleggen bent over de tentoonstelling Yin & Jan, die volgend jaar in het Maritiem te zien zal zijn en die daarna moet doorreizen naar Shanghai. De tentoonstelling heet voluit Yin & Jan. China en Nederland door scheepvaart verbonden. Een prestigieus project, maar daar zijn wij van het Maritiem niet beducht voor – door de wol geverfd als we zijn. Een tentoonstelling met een counterpart aan de andere kant van de aardbol levert niettemin de nodige haken en ogen op. Neem alleen al de organisatie van het bruikleenverkeer: de tentoonstelling telt een aantal topstukken uit diverse collecties en die moeten straks ook naar Shanghai toe. Onze collega’s van het pasgeopende China Maritime Museum zijn weliswaar volleerde professionals, maar de gebruikelijke dingen als vooraf even een kijkje nemen waar de objecten moeten komen te staan, een tussentijds bezoekje brengen om het eigen gemoed te sussen en gezellig een glaasje met elkaar drinken op de goede afloop liggen minder voor de hand dan bij een zusterinstelling in Europa. En dan hebben we het nog niet eens over de risico’s van het transport – overleeft een achtttiende-eeuws scheepsmodel een intercontinentale vlucht? –, het tijdsverschil en de taal- en cultuurbarrière.
Toch “gaat het museum de uitdaging aan” zoals dat zo mooi heet. En eerst maar eens die tentoonstelling in het Maritiem realiseren. Maar even slikken in Hoek van Holland was het wél.

Yin & Jan. China en Nederland door scheepvaart verbonden is te zien in het Maritiem Museum Rotterdam van 2 april 2011 tot en met 4 maart 2012.

De stille kracht(en)

Zoals de internationale kunstwereld Gilbert & George heeft, de modewereld Victor & Rolf en de beeldverhalen van Kuifje Jansen & Janssen, zo heeft het Maritiem Museum ook zijn eigen duo’s. Eén van die tweetallen is Joop & Joop – voluit Joop van den Berg en Joop de Haas. Beiden maken deel uit van het gestaag groeiende leger van vrijwilligers die een bijdrage leveren aan de registratie van de collectie. Zoals veel vrijwilligers hebben ze in hun jonge jaren gevaren: Joop I bij Van Nievelt Goudriaan & Co, Joop II bij de Holland Amerika Lijn. Daarna hebben ze hun loopbaan aan de wal vervolgd en inmiddels horen ze bij wat zo mooi de “post-actieven” wordt genoemd. Nou: post-actief zijn ze allerminst en het museum is zeer in zijn nopjes met de kennis en ervaring die ze ten bate van de collectie inzetten. Beiden zijn behept met een grote mate van volharding en speurzin, waardoor talloze wetenswaardigheden over de collectie technische tekeningen (via Joop I) en de fotocollectie (via Joop II) in het registratiesysteem worden vastgelegd. Via de website Maritiem Digitaal komen deze gegevens ook beschikbaar voor onze digitale bezoekers. En dat alles dankzij de stille krachten achter de collectieregistratie. Laat de pensionado’s maar schuiven!

Pretty maids all in a row

Vanmorgen om half negen zou het gebeuren: de aankomst van 39 mannequins uit Italië bij het Maritiem Museum. Dat is nog eens wat anders dan scheepsmodellen of schilderijen! En nog wel op maandagmorgen! De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen en alle betrokkenen hadden hun cursus Italiaans voor beginners nog eens opgehaald. En dat alles voor de nieuwe tentoonstelling Fashion, Ahoy!
Zoals het echte diva’s betaamt, arriveerden de schoonheden met een aanzienlijke vertraging. Pas ver na tien uur reed de auto voor. Geen extended limo, zoals je zou verwachten bij dergelijk bezoek, maar een gewone vrachtwagen. De teleurstelling was dan ook groot toen de klep openging en het niet om dames van vlees en bloed bleek te gaan, maar om paspoppen. Hele dure paspoppen, zo verzekerde projectleidster Rinske ons. We namen dat graag van haar aan, maar jammer was het toch wel.
Met vereende krachten werden de poppen uit de vrachtwagen getild. Het bleek dat ze de reis uit Italië hadden gemaakt in het gezelschap van een hele lading flessen Amaretto. Díe hoefde helaas niet te worden uitgeladen…
De dames staan voorlopig in het depot, klaar om te worden aangekleed met de haute couture-creaties die de komende week uit Parijs worden overgebracht.
Kom maar eens kijken als de tentoonstelling open is. Vanaf 25 september kunt u terecht.

Fashion, Ahoy! Maritieme look in de mode is te zien tot en met 13 maart 2011.

Vreemde vogels

De aankleding van een bureau zegt veel over de gebruiker. Ook in het Maritiem Museum.
Naast de obligate bureaudecoraties als foto’s van de kinderen, rederijvlaggetjes en andere maritieme parafernalia, snuisterijen van maritieme musea in Greenwich, Gdansk of Barcelona of een herinneringsmok aan dat leuke congres van een paar jaar geleden, zie je ook nog wel eens een herinnering staan aan een vorige werkkring.
Sommige collega’s houden daar vreemde souvenirs aan over. Neem nu Robert, onze bloggende educator. Wat hij vanmorgen op zijn bureau had staan, sloeg werkelijk alles. Als oud-medewerker van Diergaarde Blijdorp kan hij met veel enthousiasme vertellen over zijn vorige leven. Hoewel hij het bij ons prima naar zijn zin heeft, denkt hij nog vaak met genoegen terug aan zijn werk tussen de dieren. Dat mag natuurlijk, maar om dan gelijk een opgezette kroeskop-pelikaan van dik zestig centimeter hoog op de hoek van je bureau te zetten, is toch wat overdreven.
Robert had er een sluitend verhaal bij – dat de pelikaan bedoeld was voor een archeologisch themapark in zijn woonplaats Vlaardingen, of zoiets – maar de collega’s geloofden dat maar half. Misschien een onderwerp voor zijn eigen blog om het nog eens uit te leggen?

Are you being served?

Bezoekers van de website Maritiem Digitaal zullen het waarschijnlijk nooit hebben geteld, maar op deze site - de gezamenlijke collecties van inmiddels achttien maritieme musea en maritiem-historische instellingen – staan maar liefst achthonderdduizend objecten ontsloten. Van Museum Het Houten Huis in De Rijp tot aan het National Maritime Museum in Greenwich, van het Nationaal Visserijmuseum in Oostduinkerke (waar?) tot aan het Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers in Den Helder: als het iets maritiems is, is het via Maritiem Digitaal te vinden.
Veel tijd en moeite gaat zitten in het uitbreiden en het toegankelijk maken van de collectiegegevens op de site. Maar het oog wil ook wat, vandaar dat op gezette tijden de looks van de site worden aangepast. In dat kader heeft yours truly de rustige zomerweken besteed aan het surfen op Maritiem Digitaal, om van elk deelnemend museum een aantal leuke of intrigerende objecten te selecteren, die op de binnenkort vernieuwde site met een extra foto in het zonnetje worden gezet.
Ondanks de grote verscheidenheid in collecties en achtergronden heeft elk museum toch wel een aantal objecten in de collectie die bij de zusterinstellingen ook vertegenwoordigd zijn. Dan denk je dat je inmiddels alles wel een keertje gezien hebt: scheepsmodellen, kompassen, foto’s, noem maar op. Toch kom je onverwachte dingen tegen, zoals in de collectie van het National Maritime Museum in Greenwich: een portret van een waarlijk nationale figuur: Captain Peacock, een marineofficier die ten tijde van de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd rond 1780 zijn sporen heeft verdiend. Utterly British, compleet met stiff upper lip, maar toch wel een andere dan de Captain Peacock die je nog met grote regelmaat in oude herhalingen op tv ziet.
Bestudeer de foto’s en zoek de zeven verschillen!

Visserslatijn

Je ziet ze wel eens in het plaatselijke krantje staan: foto’s van trotse vissers met hun vangst. Meestal gaat het dan om inheemse vissen of exoten, verdwaald in een lokaal watertje en in een onbewaakt ogenblik gesnapt door een alerte hengelaar. Een bijzondere exoot werd afgelopen week gevangen door onze depotbeheerder Henk, die bereid was met zijn vangst te poseren.
Het gaat om een fabeldier, bedoeld als voorstudie voor het interieur van één van de luxe cruiseschepen van de Holland-America Line. Het ontwerp voor de inrichting van deze schepen is al sinds jaar en dag toevertrouwd aan bureau VFD in Utrecht. Voor de HAL-tentoonstelling die de afgelopen jaren in het museum was te zien, had VFD een aantal interieurstukken in bruikleen gegeven en zoals dat zo vaak gaat met bruiklenen: na verloop van tijd wil je ze eigenlijk niet meer missen. Gelukkig wilde VFD het bruikleen wel omzetten in een schenking. Sterker nog: we mochten op het kantoor in Utrecht een keuze komen maken uit studies, ontwerptekeningen, foto’s en modellen die de afgelopen jaren voor de inrichting van schepen zijn vervaardigd. Van dit aanbod werd dankbaar gebruik gemaakt en zo is de collectie verrijkt met een aantal stukken die een indruk geven van de rijkdom en luxe aan boord van cruiseschepen.
Dat is nog eens een mooie bijvangst!